Marketing szeptany: co jest legalne, a co grozi karą UOKiK

Marketing szeptany jest legalny, gdy odbiorca wie, kto poleca i czy dostaje coś w zamian - poniżej przepisy, kary UOKiK i legalne formy poleceń.

Autor: Adam Bakalarz · trener AI i marketingowiec

Opublikowano:

W tym tekście

Marketing szeptany jest legalny, dopóki odbiorca wie, kto do niego mówi i czy ten ktoś coś za to dostaje. Polecenia prawdziwych klientów, program poleceń, ambasadorzy z oznaczeniem „reklama” i ekspert firmy, który pisze pod własnym nazwiskiem, to uczciwy marketing rekomendacji. Fałszywe opinie, konta „zadowolonych klientów” prowadzone przez agencję i nieoznaczona współpraca to nieuczciwe praktyki rynkowe, za które UOKiK nakłada kary do 10% obrotu.

Prowadzę agencję NowoczesnyMarketing.pl i zleceń na „szeptankę” z fałszywymi kontami i kupionymi opiniami nie przyjmujemy. Poniżej masz przepisy z numerami artykułów, kary UOKiK z lat 2024-2026, tabelę działań z warunkiem legalności i proces zbierania prawdziwych rekomendacji. Stan prawny: listopad 2026 r.

Co to jest marketing szeptany (szeptanka)?

Marketing szeptany, po angielsku word of mouth marketing, to działania, po których ludzie polecają markę sobie nawzajem: w rozmowie, w opiniach, na forach, w grupach i w mediach społecznościowych. Firma może takie rozmowy wywoływać i ułatwiać. Nie może ich udawać.

W polskiej branży słowo „szeptanka” od lat oznacza głównie pisanie wpisów z fikcyjnych kont: „polecam, byłam u nich w zeszłym tygodniu”, napisane przez pracownika agencji. Ta wersja jest wprost zakazana. Legalna szeptanka zaczyna się od produktu, o którym klienci chcą mówić.

Każde działanie sprawdzam trzema pytaniami. Jeśli na którekolwiek odpowiedź brzmi „nie”, działanie łamie prawo albo jest o krok od tego:

  1. Czy odbiorca wie, kto mówi: klient, pracownik, ambasador czy sama firma?
  2. Czy odbiorca wie, że mówiący dostaje coś w zamian: pieniądze, prowizję, produkt, rabat?
  3. Czy mówiący naprawdę kupił produkt albo skorzystał z usługi?

Które przepisy zakazują ukrytej szeptanki?

Główne przepisy są w ustawie z 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Jej art. 7 to tak zwana czarna lista: praktyki zakazane w każdych okolicznościach, bez badania, czy komuś zaszkodziły. Od 1 stycznia 2023 r., po wdrożeniu dyrektywy Omnibus, na liście są także fałszywe opinie i deklaracje o ich weryfikacji.

Tekst ustawy czytałem w tekście jednolitym opublikowanym przez Sejm (Dz.U. 2023 poz. 845). Przepisy, które dotyczą marketingu szeptanego, zebrałem w tabeli.

PrzepisCo zakazujeJak to wygląda w szeptance
art. 7 pkt 22 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowymTwierdzenie lub stwarzanie wrażenia, że sprzedawca nie działa w celach zawodowych, i podawanie się za konsumentaPracownik albo agencja pisze w grupie z konta „zwykłej klientki”
art. 7 pkt 26Zamieszczanie lub zlecanie innej osobie zamieszczania nieprawdziwych opinii lub rekomendacji konsumentów, a także ich zniekształcanieKupiony pakiet opinii w Google, opinie pisane przez agencję
art. 7 pkt 25Twierdzenie, że opinie pochodzą od kupujących, bez uzasadnionych i proporcjonalnych kroków, żeby to sprawdzićEtykieta „zweryfikowany zakup” przy opinii, którą może dodać każdy
art. 7 pkt 11Kryptoreklama: opłacona promocja w treściach publicystycznych mediów bez wyraźnego oznaczeniaArtykuł sponsorowany w portalu udający niezależny tekst
art. 6 ust. 3 pkt 2Nieujawnienie handlowego celu praktyki (zaniechanie wprowadzające w błąd)Post twórcy lub ambasadora bez oznaczenia współpracy
art. 6 ust. 4 pkt 7Brak informacji, czy i jak firma sprawdza, że opinie pochodzą od kupującychSekcja opinii w sklepie lub na stronie bez takiej informacji
art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencjiWypowiedź, która zachęca do zakupu, a sprawia wrażenie neutralnej informacji„Neutralny” wpis na forum branżowym; dotyczy także rynku B2B
Fragment art. 7 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym: punkt 22 o podawaniu się za konsumenta oraz punkty 25 i 26 o weryfikacji opinii i nieprawdziwych opiniach
Art. 7 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym: pkt 22 zakazuje podawania się za konsumenta, pkt 25 i 26 dotyczą weryfikacji opinii i opinii nieprawdziwych. Zrzut: adambakalarz.pl, listopad 2026, źródło: Sejm RP, tekst jednolity ustawy

Zwróć uwagę na słowo „zlecanie” w art. 7 pkt 26. Odpowiada ten, kto pisze fałszywą opinię, i firma, która ją zamawia. Stosowanie nieuczciwej praktyki rynkowej jest według art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Za nią Prezes UOKiK może nałożyć karę do 10% obrotu z poprzedniego roku (art. 106 ust. 1 pkt 4), a na osobę zarządzającą, która umyślnie do tego dopuściła, do 2 mln zł (art. 106b). Konkurent może też pozwać firmę z ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, na przykład o zaniechanie i naprawienie szkody (art. 18).

Za co UOKiK już ukarał firmy?

UOKiK karze zarówno firmy, które sprzedają fałszywe opinie, jak i twórców, którzy nie oznaczają reklam. Decyzje z ostatnich dwóch lat pokazują, że chodzi o kwoty od kilkudziesięciu tysięcy złotych dla małych firm po prawie pół miliona złotych łącznie za nieoznaczone współprace na Instagramie. Wszystkie opisane decyzje były nieprawomocne w dniu publikacji komunikatów.

  • Lipiec 2024. Kary 35 000 zł i 50 618 zł dla dwóch firm, które publikowały opinie między innymi w Mapach Google, Tripadvisor, Ceneo.pl i Znanym Lekarzu, choć nie korzystały z ocenianych usług. Jedna z nich reklamowała się hasłem: „kreujemy maksymalnie neutralne wrażenie treści, aby przekaz informacyjny nie wydał się reklamą”.
  • Marzec 2025. Łącznie prawie pół miliona złotych kar dla trzech znanych twórców za nieprawidłowe oznaczanie reklam. UOKiK zakwestionował samo oznaczanie marki, hasztag #współpraca widoczny dopiero po rozwinięciu opisu, oznaczenia na końcu tekstu i kody rabatowe bez informacji, że twórca dostaje za nie wynagrodzenie lub procent od sprzedaży.
  • Styczeń 2026. Zarzuty dla Samsung Electronics Polska. Opinię z etykietą „Potwierdzony zakup/Produkt użytkowany przez klienta” mógł dodać każdy, kto zaznaczył pole z oświadczeniem. Według UOKiK to może nie być uzasadniony i proporcjonalny sposób weryfikacji.
  • Listopad 2026. Ponad 220 tys. zł kar w dwóch decyzjach. Spółka sprzedająca pakiety recenzji do wizytówek Google zapłaci 70 tys. zł, a dwie osoby z jej zarządu po 25 tys. zł. Druga firma, która publikowała opinie w Google i ponad 20 innych serwisach oraz dodawała fanów stron na Facebooku, dostała 102 tys. zł kary.

W sprawie z listopada 2026 r. jest szczegół, który powinien zatrzymać każdego zleceniodawcę: treści opinii pisali „recenzenci”, a firmy zamawiające dostawały je do akceptacji przed publikacją. Opis obu spraw jest w komunikacie „Opinie, którym nie można ufać. Kolejne decyzje Prezesa UOKiK”.

Komunikat UOKiK z 5 listopada 2026 roku o dwóch decyzjach wobec firm dostarczających fałszywe opinie w sieci, z karami łącznie ponad 220 tys. zł
Komunikat UOKiK z 5 listopada 2026 r.: dwie decyzje wobec firm dostarczających fałszywe opinie, kary łącznie ponad 220 tys. zł, także dla osób zarządzających. Zrzut: adambakalarz.pl, listopad 2026, źródło: UOKiK

Co na to Google?

Google usuwa opinie, które nie opisują prawdziwego doświadczenia, i może ukarać cały profil firmy. Zasady Map Google zabraniają opinii opłaconych pieniędzmi, rabatem albo gratisem, zachęcania wyłącznie do pozytywnych opinii i opinii od pracowników, które Google traktuje jako konflikt interesów.

Pełna lista jest w zasadach dotyczących treści zabronionych w Mapach Google. Google może też na jakiś czas zablokować dodawanie nowych opinii, ukryć istniejące i pokazać w profilu ostrzeżenie, że usunięto fałszywe opinie. Kupiony pakiet może więc zniknąć razem z prawdziwymi opiniami. Prawdziwe, świeże opinie to jeden z sygnałów, od których zależy pozycjonowanie wizytówki Google.

Marketing szeptany – przykłady: co jest legalne, a co nie?

Większość form marketingu szeptanego jest legalna pod jednym warunkiem: jawności. Ten sam wpis w grupie na Facebooku jest w porządku, gdy podpisuje go właściciel firmy, i łamie prawo, gdy udaje go klientka. Tabela zbiera działania, o które klienci pytają agencje najczęściej.

DziałanieLegalne?Warunek
Program poleceń z nagrodą za poleconego klientaTakNagroda za zakup poleconej osoby, nie za opinię. Polecający, który publikuje link publicznie, zaznacza, że dostaje nagrodę.
Ambasador marki z umową i kodem rabatowymTakOznaczenie „reklama” lub „materiał sponsorowany” na początku posta, nazwa marki i informacja o prowizji od kodu
Produkt wysłany twórcy do testów (paczka PR)TakTwórca informuje, że produkt dostał od marki. Rekomendacje UOKiK opisują prezenty (paczki PR) jako osobny rodzaj współpracy.
Artykuł sponsorowany w portalu branżowymTakWyraźne oznaczenie, że to reklama lub materiał sponsorowany
Prośba o opinię w Google do każdego klienta po usłudzeTakBez nagrody, bez selekcji zadowolonych, bez podpowiadania oceny i treści
Właściciel odpowiada na pytanie w grupie: „prowadzę firmę X, u nas wygląda to tak…”TakZwiązek z firmą ujawniony w treści albo w profilu, odpowiedź na pytanie, a nie wklejona reklama
Opinie klientów na własnej stronieTakInformacja, czy i jak sprawdzasz ich pochodzenie. Etykieta „zweryfikowany zakup” tylko przy realnej weryfikacji.
Rabat albo konkurs za opinię lub wysoką ocenęNieZasady Google tego zabraniają. UOKiK prowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie konkursu dla osób, które wystawiły firmie wysoką ocenę.
Pracownik pisze w grupie jako „zadowolona klientka”NiePodawanie się za konsumenta (art. 7 pkt 22)
Agencja prowadzi konta „zwykłych użytkowników” na forach i poleca markę klientaNieArt. 7 pkt 22 i 26 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji
Kupiony pakiet opinii w Google lub w serwisie z opiniamiNieNieprawdziwe opinie (art. 7 pkt 26), kary UOKiK z 2024 i 2026 r.
Usuwanie prawdziwych negatywnych opinii z własnej stronyNieZniekształcanie opinii (art. 7 pkt 26). UOKiK przypomina, żeby nie usuwać niepochlebnych komentarzy od naprawdę niezadowolonych klientów.
Kupowanie polubień, obserwujących i wyświetleńRyzykowneUOKiK prowadził postępowania wobec firm, które je sprzedają, a w 2026 r. ukarał firmę, która dodawała między innymi fanów stron na Facebooku

Jakie legalne formy marketingu szeptanego działają?

Działają cztery formy, z których każda opiera się na prawdziwych ludziach: program poleceń, ambasadorzy i twórcy z oznaczeniem współpracy, opinie prawdziwych klientów i obecność ekspercka właściciela lub zespołu w grupach i na forach. Żadna z nich nie wymaga ukrywania, kto mówi.

Program poleceń

Program poleceń nagradza klienta za to, że przyprowadził innego klienta. To najprostsza forma marketingu rekomendacji, bo klient poleca znajomemu, a nie anonimowemu tłumowi. Nagradzaj zakup poleconej osoby, nie samo zapisanie się do programu ani wystawienie opinii. Ustawa wprost zakazuje systemów typu piramida, w których korzyść zależy przede wszystkim od wprowadzania kolejnych osób, a nie od sprzedaży (art. 7 pkt 14).

Koszt klienta z polecenia licz tak samo jak z reklamy: nagroda, rabat dla poleconego i obsługa programu podzielone przez liczbę nowych klientów. Wzór i przykład masz w tekście o tym, jak liczyć koszt pozyskania klienta.

Ambasadorzy i twórcy z oznaczeniem

Ambasador to klient albo twórca, który regularnie poleca markę na podstawie umowy. To w pełni legalne, jeśli każda publikacja jest oznaczona od pierwszej sekundy. UOKiK pisze, że czytelne i jednoznaczne oznaczanie reklamy jest obowiązkiem influencerów, agencji reklamowych i reklamodawców, więc w umowie z ambasadorem zapisz sposób oznaczania i sprawdzaj publikacje.

Według UOKiK oznaczenie ma wskazywać markę i komercyjny charakter treści, stać na początku opisu lub nagrania i używać jednoznacznych słów, na przykład #reklama albo [materiał sponsorowany], napisanych wyraźną czcionką. Jeśli platforma ma własną funkcję oznaczania treści komercyjnych, użyj jej i dodatkowo oznacz materiał w opisie. Szczegóły są na stronie UOKiK o influencer marketingu.

Fragment komunikatu UOKiK: oznaczenie reklamy ma być jednoznaczne, na początku opisu lub nagrania, z określeniami takimi jak reklama lub materiał sponsorowany
UOKiK o oznaczaniu reklam w mediach społecznościowych: marka i komercyjny charakter treści od razu, w widocznym miejscu, słowami „reklama” lub „materiał sponsorowany”. Zrzut: adambakalarz.pl, listopad 2026, źródło: UOKiK

Prawdziwe opinie klientów

Opinie to szeptanka, którą widać w wyszukiwarce. Proś o nie każdego klienta, jednym linkiem, bez nagrody i bez sugerowania oceny. Jeśli publikujesz opinie na własnej stronie, dopisz pod nimi jedno zdanie, czy i jak sprawdzasz, że pochodzą od klientów, i czy pokazujesz także negatywne. Tego wymaga art. 6 ust. 4 pkt 7 ustawy, a UOKiK przypomina o tym w każdym komunikacie o opiniach. Jak przygotować link do opinii i co pisać w odpowiedziach, opisuję w tekście o tym, jak zbierać opinie Google i odpowiadać na nie.

Obecność ekspercka w grupach i na forach

W grupach branżowych i lokalnych ludzie pytają o polecenie fachowca. Właściciel lub specjalista firmy może tam odpowiadać, ale jako on sam: z nazwiskiem, z firmą w profilu albo ze zdaniem „prowadzę firmę, która się tym zajmuje”. Dobra odpowiedź rozwiązuje problem pytającego, a firmę wspomina na końcu albo wcale. Po kilku miesiącach członkowie grupy zaczynają oznaczać Cię sami. Takie odpowiedzi to część tego, jak powstaje marka osobista eksperta.

W firmach B2B ta forma działa szczególnie dobrze, bo decyzje zapadają po rozmowach z ludźmi z branży. Szerzej piszę o tym w przewodniku po marketingu B2B.

Jak zbierać prawdziwe rekomendacje krok po kroku?

Prawdziwe rekomendacje zbiera się procesem, a nie akcją raz w roku. U klientów agencji ustawiamy go w siedmiu krokach, od momentu prośby po pomiar, skąd przychodzą klienci z polecenia.

  1. Wybierz moment. Proś o opinię albo polecenie wtedy, gdy klient widzi efekt: po odbiorze prac, po pierwszych wynikach, po zakończonym szkoleniu, a nie w dniu wystawienia faktury.
  2. Proś wszystkich jednym kanałem. Jeden SMS albo mail z jednym linkiem do opinii, wysyłany każdemu klientowi. Bez ankiety, która przepuszcza dalej tylko zadowolonych.
  3. Daj gotową odpowiedź na „jak mam was polecić?”. Krótki opis usługi i link, który klient może przesłać znajomemu. To ułatwia polecenie, a nie podpowiada treści opinii.
  4. Uruchom program poleceń z regulaminem. Nagroda za zakup poleconej osoby, kod lub link do śledzenia, zasada, że polecający publikujący link publicznie zaznacza nagrodę.
  5. Podpisz umowy z ambasadorami. W umowie: sposób oznaczania, zakaz udawania spontanicznych poleceń, prawo do akceptacji materiału przed publikacją.
  6. Opisz weryfikację opinii na stronie. Jedno zdanie pod opiniami: skąd pochodzą, czy je sprawdzasz i czy publikujesz także negatywne. Na cytat z nazwiskiem klienta weź jego zgodę.
  7. Mierz źródło klientów. Pole „skąd o nas wiesz” w formularzu, kody poleceń i notatka w CRM. Bez tego nie wiesz, czy polecenia dają 5% klientów, czy połowę.

Ten sam mechanizm działa przy kursach i szkoleniach: na stronie z opiniami o moich kursach i szkoleniach zebrałem ponad 1 800 opinii o kursach i szkoleniach.

Dlaczego agencja nie powinna sprzedawać szeptanki z fałszywymi opiniami?

Bo ryzyko ponosi także firma, która ją kupuje, a efekt łatwo stracić. Art. 7 pkt 26 obejmuje zlecanie fałszywych opinii, UOKiK pisze, że za ukrytą reklamę odpowiadają twórcy, agencje i reklamodawcy, a Google może usunąć kupione opinie razem z prawdziwymi i oznaczyć profil ostrzeżeniem.

Gdy dostajesz ofertę marketingu szeptanego, sprawdź, czy nie ma w niej takich obietnic:

  • „konta z historią”, „naturalne profile”, „wpisy, których nikt nie odróżni od prawdziwych”,
  • pakiety opinii w Google, na Znanym Lekarzu czy Ceneo z liczbą gwiazdek w cenniku,
  • gwarancja, że moderator grupy nie usunie wpisu,
  • „recenzje” do akceptacji przed publikacją, pisane przez ludzi, którzy nie korzystali z Twojej usługi.

Uczciwa agencja zaproponuje w zamian to, co opisałem wyżej: program poleceń, współpracę z twórcami z oznaczeniem i proces zbierania opinii. Jak czytać oferty i co wpływa na ich cenę, opisuję w tekście o tym, ile kosztują usługi agencji marketingowej. Polecenia to jeden z kanałów, które omawiam w przewodniku jak pozyskać klientów. Jeśli chcesz, żeby polecenia, opinie i reklama działały w Twojej firmie jako jeden plan, zobacz, jak wygląda moje pozyskiwanie klientów dla firm.

Najczęstsze pytania

Czy marketing szeptany jest legalny?

Tak, jeśli odbiorca wie, kto mówi i czy mówiący dostaje coś w zamian. Polecenia klientów, program poleceń, oznaczona współpraca z twórcami i odpowiedzi właściciela firmy pod nazwiskiem są legalne. Wpisy z fałszywych kont i kupione opinie łamią art. 7 pkt 22 i 26 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym.

Jakie są przykłady marketingu szeptanego?

Legalne przykłady to program poleceń z nagrodą za nowego klienta, ambasadorzy marki z oznaczeniem „reklama”, prośby o opinie w Google wysyłane do wszystkich klientów i eksperckie odpowiedzi w grupach branżowych. Nielegalne przykłady to opinie pisane przez agencję, pracownicy udający klientów i nieoznaczone kody rabatowe twórców.

Ile wynosi kara za fałszywe opinie?

Prezes UOKiK może nałożyć na firmę karę do 10% obrotu z poprzedniego roku, a na osobę zarządzającą do 2 mln zł. W decyzjach z 2024 i 2026 r. kary dla firm sprzedających opinie wynosiły od 35 tys. zł do 102 tys. zł, a w 2026 r. UOKiK ukarał także dwie osoby z zarządu spółki po 25 tys. zł.

Czy pracownik może polecać firmę w grupie na Facebooku?

Może, jeśli nie ukrywa, że pracuje w tej firmie. Wystarczy zdanie w odpowiedzi albo widoczne miejsce pracy w profilu. Nie może pisać jako klient ani prosić rodziny o opinie, bo to podawanie się za konsumenta, a Google traktuje takie opinie jako konflikt interesów.

Kto odpowiada za fałszywe opinie: agencja czy firma, która je zamówiła?

Obie strony. Ustawa zakazuje zarówno zamieszczania nieprawdziwych opinii, jak i zlecania ich zamieszczania innej osobie. UOKiK podkreśla, że za ukrytą reklamę odpowiadają twórcy, agencje i reklamodawcy, a konkurent może pozwać firmę na podstawie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Porozmawiajmy.

Szkolenie AI dla zespołu albo marketing, który dowozi klientów. Napisz krótko, czego potrzebujesz, a wrócę w ciągu 24 godzin.

Napisz do mnie

kontakt@adambakalarz.pl